ما توانستيم ؛ ساخت بزرگترين پالايشگاه ميعانات گازي جهان در ايران

ما توانستيم ؛ ساخت بزرگترين پالايشگاه ميعانات گازي جهان در ايران

نه‌تنها مصداق بارز "ما مي‌توانيم" را به‌نمايش گذاشتيم بلكه بهتر است بگوييم "ما توانستيم". ما با تكيه بر توان داخلي و بدون اعلام نياز به متخصصان خارجي توانستيم بزرگترين پالايشگاه ميعانات گازي جهان را در ايران بسازيم.

پروژه ملي پالايشگاه ميعانات گازي ستاره خليج فارس اين روزها يكي از فعال‌ترين پروژه‌هاي عمراني و زيرساختي كشور است، پروژه‌اي كه پس از گذر از فراز و نشيب‌هاي بسيار در 11 سال اخير، اين روزها در حال ثمردهي و درآمدزايي است.

با محمد علي دادور، مديرعامل و رييس هيئت مديره شركت نفت ستاره خليج فارس در خصوص فراز و نشيب‌هاي اين پروژه ملي به گفت‌وگو نشسته‌ايم. آنچه در ادامه آمده، مشروح اين گفت‌وگو است.

احداث پالايشگاه ستاره خليج فارس طي 11 سال گذشته بارها با ركود مواجه شده بود، علل بروز اين ركوردها و عوامل رفع آنها چه بود؟

دادور: اگر منظور از ركود، متوقف شدن پروژه است، اين‌طور نيست، بلكه اين پروژه دچار روزمرگي شده بود و شاهد اين بوديم كه در مقاطع مختلف، كار با وقفه و كُندي بسيار انجام مي‌شد. بارها تلاش شد تا كارهاي لازم براي تسريع در اجراي پروژه انجام شود كه تلاش‌هاي صورت‌گرفته، ناكامي‌ها و موفقيت‌هاي نسبي به‌همراه داشت. اما به‌لطف خدا و با تلاش مضاعف توانستيم از سال 93 كه در اين مجموعه حضور دارم، هدفمند در جهت راه‌اندازي پروژه حركت كنيم و هرچه گذشت، بر سرعت پيشرفت كار افزوده شد.

چه‌اقدام متمايزي براي تسريع در اجراي پروژه انجام شد؟

دادور: ما با جهت‌دهي در بخش‌هاي مختلف پروژه، تكميل فازهاي طرح خودكفايي بنزين را شروع كرديم. البته در همان ابتدا فازبندي نكرديم، بلكه بر مبناي اين برنامه‌ريزي كرديم كه يك پالايشگاه به چه مواردي نياز دارد؛ كه در وهله اول بحث ايمني پالايشگاه مطرح شد، ازاين‌رو شروع به راه‌اندازي ملزومات كرديم و سيستم‌هاي آب آتش‌نشاني را تأمين كرده و جهت‌دار و در راستاي راه‌اندازي ملزومات ايمني در بخش‌هاي مختلف پالايشگاه اقدام كرديم. در جايي كه ميزان حجم ميعانات گازي بالا است و قرار است اقدامات مختلف به‌روي اين مواد اشتعال‌زا صورت گيرد، بايد حتماً آب وجود داشته باشد؛ ازاين‌رو به‌عنوان اولين اقدام، سيستم آتش‌نشاني را فعال كرديم.

براي راه‌اندازي يك پالايشگاه، ورودي خوراك، گاز، سوخت، آب، برق، بخار و ... همه بايد آماده باشد. راه‌اندازي همه موارد، پله‌پله و گام‌به‌گام بررسي و برنامه‌ريزي شد. البته كار با موانعي هم روبه‌رو شد كه با هماهنگي و تعامل خوب مجموعه پالايش و پخش توانستيم موانع را برطرف كنيم و از مهرماه سال 96 كه به پروژه بازگشتيم، شاهد جهشي در اجراي كار براي تكميل فاز نخست و تسريع در احداث و تكميل فازهاي 2 و 3 بوديم.

* بنزين يورو5 ايراني باكيفيت‌تر از بنزين يورو5 اروپايي

كيفيت سوخت توليدي پالايشگاه ستاره خليج فارس در مقايسه با توليدات روز جهان چگونه است؟

دادور: بنزين يورو5 كه در اين پالايشگاه توليد مي‌شود از نظر آلايندگي زيست‌محيطي نزديك به 40 درصد از استاندارد يورو5 جهاني بالاتر است. بنزني كه در بنزين بايد زير يك درصد باشد، در حال حاضر بين 0.5 تا 0.7 درصد است. آروماتيك در شرايط استاندارد بايد 35 باشد اما در حال حاضر در بنزين توليدي پالايشگاه خليج فارس بين 29.5 تا 31.5 است. همچنين ميزان گوگرد استاندارد در بنزين بايد كمتر از 10 پي.پي.ام. باشد اما در حال حاضر كمتر از 1 پي.پي.ام. است. در گازوئيل هم در زمينه ميزان گوگرد موجود در سوخت، به كمتر از 50 پي.پي.ام. رسيده‌ايم كه برنامه‌ريزي كرده‌ايم به كمتر از 10 پي.پي.ام. نيز برسيم كه موفقيتي كم‌نظير در توليد گازوئيل باكيفيت است.

* اعتماد به نيروي متخصص و توان داخلي؛ راز موفقيت ستاره خودكفايي بنزين

اين مقدار از موفقيت در توليد سوخت باكيفيت و احداث يك پالايشگاه در مقياس بسيار بزرگ با كمك نيروهاي متخصص خارجي صورت گرفت؟

دادور: به هيچ وجه، تماماً اين پروژه با تكيه بر توان داخلي و استفاده از توانمندي متخصصان ايراني به‌ثمر نشست، حتي در موارد متعددي، شركت‌هاي خارجي از فروش محصول و در اختيار گذاشتن دانش فني خود به ما امتناع كردند. يكي از اساسي‌ترين نمونه‌هاي اين مسئله، كاتاليستي بود كه براي توليد بنزين در فاز نخست به آن نياز داشتيم. شركت‌هاي خارجي صاحب دانش از فروش اين محصول به ما خودداري كردند و در شرايطي كه اصلاً فكر نمي‌كردند متخصصان ايراني بتوانند به دانش طراحي و ساخت اين كاتاليست دست يابند، ما با استفاده از توان و دانش داخلي، اقدام به توليد اين كاتاليست كرديم. هم‌اكنون نيز با كاتاليست ايراني فرآورده‌ها را توليد مي‌كنيم و اين براي كشور بسيار باارزش است.

نمونه ديگري كه مي‌توان به آن اشاره كرد، سيستم كنترل پالايشگاه است كه در آن حتي يك نفر نيروي خارجي وجود ندارد. با وجود اينكه اين سيستم كنترل براي شركت هانيول آمريكا است، اما براي راه‌اندازي و بهره‌برداري از آن، حتي يك نفر نيروي خارجي وجود ندارد. سال 95 مي‌خواستند نيرو از ايتاليا بياورند كه من قبول نكردم و اعلام كرديم كه با توان داخلي اين سيستم را مونتاژ، مطابقت‌دهي و راه‌اندازي مي‌كنيم و موفق به اين كار هم شديم. حتي برخي ماه‌ها بوده است كه حدود 150 هزار اينج‌متر REINSTATE داشتيم. اين ميزان بسيار دشوار است و در هيچ پروژه‌اي چنين ركودي نبوده است.

در زمان تحريم براي برخي قطعه‌ها تحريم بوديم، مانند قطعه‌اي در «آبگير دريا». در زمان گذشته آن فيلتر را از انگليس وارد مي‌كردند، اما بعد از تحريم، شركت‌هاي داخلي آن قطعه را ساختند و نصب كردند و در حال حاضر در حال سرويس‌دهي است.

از سوي ديگر با هيچ سازنده داخلي و خارجي شوخي نداريم. سازنده داخلي يا خارجي نماينده خود را نفرستد همه نيروها بسيج مي‌شوند و شروع به راه‌اندازي مي‌كنند، يعني به يك خودباوري رسيده‌ايم. يكي از شاخص‌هاي موفقيت اين پالايشگاه، اعتماد به نيروي متخصص و توان داخلي است.

در گذشته ريسكي بين مسئولان وجود نداشت و تصور مي‌كردند كه حتماً بايد خارجي‌ها بيايند و اين كار را انجام دهند. خودمان، خودمان را باور كرديم. توانستيم ريسك را بپذيريم و اقداماتي انجام دهيم. من منكر آسيب‌ها نمي‌شوم اما توانستيم كه به خودكفايي برسيم.

* ساخت بزرگترين پالايشگاه ميعانات گازي جهان توسط متخصصان ايراني

پس به‌معناي واقعي كلمه "ما مي‌توانيم" را در اين پروژه به‌نمايش گذاشتيد؟

دادور: من مي‌گويم نه‌تنها مصداق بارز "ما مي‌توانيم" را به‌نمايش گذاشتيم بلكه بهتر است بگوييم "ما توانستيم". ما با تكيه بر توان داخلي و بدون اعلام نياز به متخصصان خارجي توانستيم بزرگترين پالايشگاه ميعانات گازي جهان را در ايران بسازيم، پروژه‌اي كه از نظر عايدات اقتصادي و دستاوردهاي استراتژيك براي كشور بسيار حائز اهميت است.

بهره‌برداري كامل از پروژه تا انتهاي 97 برنامه‌ريزي شده؟

دادور: نه، در آخرين تعديل‌هاي صورت‌گرفته در برنامه‌ها، برنامه‌ريزي كرده‌ايم تا نيمه 97 بهره‌برداري كامل از پروژه صورت گيرد.

6 ماه پيش بهره‌برداري كامل از پروژه تا انتهاي 97 در برنامه بود؟

دادور: مرتب تلاش مي‌كنيم با بهينه‌سازي برنامه‌ها و افزايش تلاش‌ها، زمان را كمتر و كمتر كنيم. باز هم برنامه را بهينه كرديم و سعي مي‌كنيم تا نيمه 97 بهره‌برداري كامل را داشته باشيم و 36 ميليون ليتر بنزين، 14 ميليون ليتر گازوئيل، نزديك به 2 ميليون ليتر گاز مايع و حدود 3 ميليون ليتر نفت سفيد را به سبد سوخت كشور اضافه كنيم.

* ورود ايران به جمع صادركنندگان بنزين با تكيه بر توان داخلي

تمام توليد بنزين و گازوئيل يورو5 خواهد بود؟

دادور: نه‌تنها بنزين و گازوئيل، بلكه تمام فرآورده‌هاي توليدي پالايشگاه يورو5 خواهد بود.

ايران با تكيه بر پالايشگاه ستاره خليج فارس به صادركننده بنزين تبديل مي‌شود؟

دادور: بله، اينجا جا دارد از آقاي مهندس صادق‌آبادي تشكر كنيم. ايشان نه‌تنها براي پالايشگاه ستاره خليج فارس بلكه براي تمامي پالايشگاه‌هاي كشور بسيار تلاش كردند و نتيجه اين تلاش‌ها و پايش‌هاي مستمر اين شد كه اكنون نيازي به واردات بنزين نداريم و به خودكفايي رسيده‌ايم، ازاين‌رو مي‌توانيم با برنامه‌ريزي‌هاي لازم در اين بخش، به‌زودي صادرات بنزين را نيز داشته باشيم.

* در ميدان عمل همه يك‌رنگ و يك‌خانواده بودند.

در خصوص نقش قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء(ص) در اين پروژه بفرماييد. پيوند و همگرايي اين قرارگاه سازندگي با مديران دولتي چگونه بود؟

دادور: در جريان توسعه پالايشگاه ستاره خليج فارس، رابطه خوبي با قرارگاه خاتم الانبياء(ص) به‌عنوان پيمانكار مادر برقرار شد و اراده خوبي ما در قرارگاه براي اجرا و اتمام پروژه‌ها ديديم. ما به‌عنوان كارفرما با پيمانكار مادر و پيمانكار جزء، يك اتفاق نظر و يك تعامل نزديك داشتيم و هر روز درگير اين ماجرا بوديم. فرمانده محترم قرارگاه سازندگي خاتم الانبياء(ص) به‌شدت پشت ماجرا بود و تمام امكانات بسيج شدند. مهندس داوودي از شركت پيمانكار آبادراهان همواره پاي كار بود. آقاي دوستي از قرارگاه و آقايان نجفي و چوبدار از آبادراهان حضور داشتند. خط‌كش‌ها برداشته شد. در واقع براي به‌ثمر نشستن پروژه پالايشگاه ستاره خليج فارس اينجا در ميدان عمل همه يك‌رنگ و يك‌خانواده بودند. همه در هر بخش از جان و دل تلاش كردند و هيچ فرقي بين نيروي پيمانكار مادر با نيروي پيمانكار جزء يا نيروي كارفرما نبود، همه در پروژه همدل بودند. اين‌چنين همدلي و يك‌رنگي و تعامل نتيجه‌بخش بود و شاهد به بهره‌برداري رسيدن پروژه بزرگ و پيچيده ستاره خليج فارس هستيم. در سايه همين تلاش و همدلي، بهره‌برداري از فاز دوم پالايشگاه كه قرار بود تا مرداد ماه 97 محقق شود، اكنون محقق شده است.

با گشايش پرونده ويژه‌اي با عنوان "خودكفايي در توليد بنزين" در چهلمين سال انقلاب اسلامي در تلاش است تا ابعاد مختلف اين دستاورد مهم ملي را كه در سايه تلاش فرزندان متخصص اين مرز و بوم و تكيه بر توان داخلي محقق شده، بررسي و منتشر كند.